شش کشور برای دور زدن تنگه هرمز متحد شدند

به گزارش پول و تجارت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس شامل عربستان، امارات، بحرین، قطر، کویت و عمان امروز یکشنبه در منامه، پایتخت بحرین، توافقنامه عمومی پروژه راه‌آهن مشترک خلیج فارس را امضا کردند؛ توافقی که هدف آن اتصال این ۶ کشور از طریق یک شبکه ریلی یکپارچه و تسهیل جابه‌جایی مسافر و کالا است.

این توافق در حالی به امضا رسید که تحولات اخیر منطقه و اختلال در تردد دریایی از مسیر تنگه هرمز، نگرانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس درباره امنیت تجارت و استمرار زنجیره تأمین کالا را افزایش داده است. افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه و دشواری انتقال کالا از مسیرهای دریایی، این کشورها را بیش از گذشته به فکر یافتن مسیرهای جایگزین انداخته است.

اختلال در تنگه هرمز، مسیرهای تجاری کشورهای عربی را با چالش مواجه کرد

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این خبر، اظهارات وزیر حمل‌ونقل بحرین درباره مشکلات این کشور در انتقال کالا است. به گفته عبدالله بن احمد آل‌خلیفه، وزیر حمل‌ونقل و ارتباطات بحرین، دشواری عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز موجب کاهش فعالیت کشتی‌ها در بندر خلیفه بن سلمان بحرین شده و این کشور را به استفاده بیشتر از مسیرهای زمینی و بنادر کشورهای همسایه سوق داده است.

بر اساس این گزارش، بحرین برای جبران مشکلات حمل‌ونقل دریایی به استفاده از ظرفیت بنادر جایگزین در منطقه روی آورده است؛ به‌طوری‌که بندر اسلامی جده در عربستان، بنادر صحار و دقم در عمان و بندر فجیره امارات برای انتقال کالا و سپس جابه‌جایی زمینی آن به بحرین مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

به گزارش العربی الجدید، اختلال در مسیر راهبردی دریایی هرمز هزینه و پیچیدگی انتقال کالا را برای کشورهایی که بخش مهمی از تجارت خارجی آنها به حمل‌ونقل دریایی وابسته است، افزایش داده و حالا کشورهای منطقه برای حفظ جریان ورود کالا ناچار شده‌اند به مسیرهایی متوسل شوند که در شرایط عادی ممکن است هزینه و زمان بیشتری به تجارت آنها تحمیل کند.

راه‌آهن ۱۶ میلیارد دلاری هنوز تا بهره‌برداری کامل فاصله دارد

پروژه راه‌آهن خلیج فارس نخستین بار در سال ۲۰۰۹ به تصویب رسید و قرار است شبکه‌ای به طول تقریبی ۲۱۱۷ کیلومتر، ۶ کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس را به یکدیگر متصل کند.

برآوردها نشان می‌دهد هزینه زیرساخت اصلی این پروژه حدود ۱۵.۴ تا ۱۶ میلیارد دلار خواهد بود. بر اساس برنامه اعلام‌شده، قطارهای مسافری این شبکه با سرعت حداکثر ۲۰۰ کیلومتر در ساعت و قطارهای باری با سرعت ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر در ساعت حرکت خواهند کرد.

با وجود گذشت حدود ۱۷ سال از تصویب اولیه طرح، کشورهای عضو همچنان در حال تکمیل زیرساخت‌ها و هماهنگی‌های فنی و اجرایی آن هستند. هدف‌گذاری فعلی، بهره‌برداری کامل از شبکه تا پایان سال ۲۰۳۰ است. همچنین قرار است خطوط ارتباطی میان کشورهای همسایه به محض تکمیل، پیش از راه‌اندازی کل شبکه مورد استفاده قرار گیرند.

وابستگی عرب‌ها به هرمز

به گزارش آناتولی، جاسم البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، در مراسم امضای توافقنامه تأکید کرد که تحولات سریع منطقه و جهان، به‌ویژه اختلال در مسیرهای دریایی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه، اهمیت تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری را بیش از گذشته نشان داده است.

وی همچنین از همکاری عربستان، امارات و عمان برای فراهم کردن مسیرهای جایگزین انتقال کالا در جریان تنش‌های اخیر قدردانی کرد.

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، بخش حمل‌ونقل و انبارداری کشورهای عضو در سال ۲۰۲۵ رشد واقعی ۵.۷ درصدی را ثبت کرده است.

با این حال، تلاش برای راه‌اندازی یک شبکه ریلی مشترک و استفاده از بنادر جایگزین نشان می‌دهد کشورهای عربی منطقه برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی خود در برابر تحولات تنگه هرمز، با یک چالش جدی روبه‌رو هستند.

در شرایطی که تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انتقال انرژی و تجارت دریایی جهان به شمار می‌رود، تحولات این آبراه راهبردی بار دیگر نشان داده است که امنیت و استمرار تجارت کشورهای حاشیه خلیج فارس تا چه اندازه به وضعیت این مسیر وابسته است.