فرشید ایلاتی، کارشناس بازار مسکن
این روزها بازار مسکن شرجیترین وضعیت ممکن را تجربه میکند؛ از یک سو قیمتها طی چندماه اخیر جهش قابل توجهی داشته و از سوی دیگر، خبری از معامله نیست. این ترکیب عجیب یعنی وقتی قیمت بالا میرود، ولی کسی خریدار نیست، نشان میدهد اوضاع بازار مسکن پیچیدهتر از همیشه شده است.
در دنیا، معمولاً دولتها برای جلوگیری از چنین وضعیتی، بازار مسکن را رها نمیکنند. آنها در دو جهت اصلی مداخله میکنند: اول، کمک به ساخت و افزایش عرضه مسکن؛ دوم، توانمند کردن خریدارها با ابزارهایی مثل وام. اما در ایران، تقریباً همه تمرکزها فقط روی بحث ساخت بوده و برای قدرت خرید مردم کار جدی نشده است. نتیجه این شده که بخش بزرگی از کسانی که متقاضی خرید خانه هستند، عملاً متقاضی غیرمؤثر محسوب میشوند؛ یعنی فقط توان پرداخت ۱۰ تا ۲۰ درصد قیمت یک خانه را دارند و این چند درصد هم به درد خرید خانه نمیخورد.
اتفاقاً مشکل اصلی همین جاست. ما از یک طرف تعداد زیادی متقاضی داریم که پول کافی ندارند و از طرف دیگر، بازار مسکن ما هنوز خیلی سنتی عمل میکند. در حالی که بازار سرمایه ابزارها و نهادهای مالی پیشرفتهای دارد، بازار مسکن عملاً بیبهره از این امکانات است. حتی روشی مثل پیشفروش هم به خاطر مشکلات حقوقی و قانونی نتوانسته کمکی کند و بیشتر وقتها به ضرر خریدار تمام شده است.
حالا چاره کار چیست؟ این وضعیت دیگر با روشهای قدیمی درست نمیشود. سیاستگذار پولی باید جدیتر وارد میدان شود و ابزارهای مالی تازهای مثل صندوقهای سرمایهگذاری مسکن یا روشهایی برای جمعکردن پولهای خرد مردم خلق کند. این کارها میتواند کمک کند مردم دوباره توان خرید پیدا کنند و بازار از خواب زمستانی بیدار شود.
نکته مهم دیگر این است که در حال حاضر، هم هزینه ساخت بالا رفته و هم کلی پروژه نیمهتمام در گوشه و کنار کشور خاک میخورد. پس به جای شروع پروژههای تازه و پرهزینه، عاقلانهتر آن است که اول همین پروژههای ناتمام را تمام کنیم و از روشهای نوین تأمین مالی برایشان استفاده کنیم.
البته درست است که تغییر قوانین مالی زمان میبرد، اما شرایط امروز ایران عادی نیست. وقتی اقتصاد در شرایط خاصی به سر میبرد، دیگر نمیشود دستوپای قانون را بهانه کرد. باید فرآیندهای اجرایی و قانونی برای ایجاد این ابزارهای جدید را کوتاه کرد و با رویکردی آسانگیرانهتر، راه را برای تحرک بازار مسکن باز کرد. در غیر این صورت، این معمای قیمت بالا و رکود عمیق تا مدتها گریبانگیر بازار خواهد ماند.
ارسال دیدگاه
دیدگاهها