سامانه پرداخت برزیل، منافع غولهای مالی آمریکا را تهدید کرد
به گزارش خبرنگار بین الملل پول و تجارت به نقل از الجزیره، سامانه پرداخت فوری برزیل موسوم به «پیکس» (Pix) طی کمتر از شش سال از یک پروژه فناورانه بانک مرکزی به پرکاربردترین ابزار پرداخت در بزرگترین اقتصاد آمریکای لاتین تبدیل شده، اما همزمان به یکی از محورهای اختلاف میان برازیلیا و واشنگتن بدل شده است.
این سامانه امکان انتقال پول در چند ثانیه و بدون کارمزد برای اشخاص را فراهم میکند، هزینه پرداختها را کاهش داده و دسترسی مردم به خدمات مالی را گسترش داده است. اما در عین حال، بخشی از بازاری را که پیشتر در اختیار شبکههای کارت اعتباری آمریکایی بود، تصاحب کرده و همین موضوع باعث شده دولت دونالد ترامپ آن را اقدامی مخل رقابت بداند.
واشنگتن در حال بررسی اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر برخی صادرات برزیل به دلیل آنچه «رویههای تجاری تبعیضآمیز» میخواند، است و سامانه «پیکس» در صدر این موارد قرار دارد. این اختلاف در حالی شدت گرفته که برزیل تنها سه ماه با انتخابات ریاستجمهوری فاصله دارد.
این مناقشه تنها به بازار پرداخت محدود نیست، بلکه منافع شرکتهای کارت اعتباری، آینده نقش دلار در پرداختهای فرامرزی و رقابت سیاسی میان لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا و رقیبش فلاویو بولسونارو را نیز دربر گرفته است.
سامانهای رایگان که بازار پرداخت را متحول کرد
بانک مرکزی برزیل در پایان سال ۲۰۲۰ سامانه «پیکس» را برای انتقال مستقیم وجه میان حسابهای بانکی بهصورت شبانهروزی و از طریق اپلیکیشن بانکها و شرکتهای فناوری مالی راهاندازی کرد.
کاربران میتوانند تنها با استفاده از شماره ملی، نشانی ایمیل یا یک شناسه اختصاصی، در چند ثانیه پول منتقل کنند و فروشندگان نیز از طریق کدهای QR پرداخت دریافت میکنند.
بر اساس دادههای خبرگزاری فرانسه، «پیکس» اکنون ۵۴ درصد از کل پرداختهای برزیل را به خود اختصاص داده و حدود ۸۰ درصد از جمعیت ۲۱۲ میلیونی این کشور از آن استفاده میکنند.
روزنامه فایننشال تایمز نیز گزارش داده است که شمار کاربران این سامانه از ۱۷۰ میلیون نفر فراتر رفته و از نظر حجم تراکنشها، پس از سامانه پرداخت فوری هند، دومین شبکه بزرگ جهان محسوب میشود.
تنها در ماه مه، این سامانه حدود ۷.۹ میلیارد تراکنش به ارزش ۳.۴۸ تریلیون رئال برزیل (حدود ۶۸۵.۸ میلیارد دلار) را پردازش کرده است. همچنین بیش از ۷۰ میلیون نفر را وارد نظام مالی رسمی کرده؛ دستاوردی مهم برای کشوری که با نابرابری در دسترسی به خدمات بانکی مواجه است.
یکی از عوامل اصلی موفقیت «پیکس»، هزینه بسیار پایین آن است. این خدمت برای اشخاص و کسبوکارهای خرد رایگان است و میانگین کارمزد پرداخت برای پذیرندگان حدود ۰.۲۲ درصد ارزش تراکنش است؛ در حالی که این رقم برای کارتهای نقدی بیش از یک درصد و برای کارتهای اعتباری حدود ۲.۲ درصد است.
چرا واشنگتن معترض است؟
دولت ترامپ معتقد است بانک مرکزی برزیل همزمان مالک، بهرهبردار و نهاد ناظر این سامانه است و همین موضوع به آن نسبت به شرکتهای خصوصی برتری میدهد.
واشنگتن همچنین به الزام مؤسسات مالی دارای بیش از ۵۰۰ هزار مشتری برای ارائه این سامانه، نمایش آن در صفحه اصلی اپلیکیشنهای بانکی و ممنوعیت دریافت کارمزد از کاربران اعتراض دارد.
دفتر نماینده تجاری آمریکا اعلام کرده این الزامات شرکتهای آمریکایی را مجبور میکند بدون دریافت هیچگونه جبران مالی، یک رقیب برزیلی را تبلیغ کنند.
به گفته این دفتر، مقررات حاکم بر «پیکس» «ناعادلانه و تبعیضآمیز» است، هرچند تاکنون اقدام مستقیمی علیه خود این سامانه پیشنهاد نشده است.
دادهها نشان میدهد سهم کارتهای اعتباری از تراکنشهای مالی در برزیل از ۲۳ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۱۵ درصد کاهش یافته است.
دن دولیو، تحلیلگر مؤسسه مالی «میزوهو»، معتقد است «پیکس» جایگزینی مستقیم برای کارتهای نقدی است و در بلندمدت چالشی جدی برای شبکههای کارت اعتباری خواهد بود.
در عین حال، منتقدان به تناقضی مهم اشاره میکنند؛ دولت ترامپ با ایجاد یک سامانه مشابه دولتی در آمریکا مخالفت کرده، اما اکنون موفقیت سامانه دولتی برزیل را مصداق حمایت دولتی از یک رقیب داخلی میداند.
پاسخ برزیل
دولت برزیل تأکید میکند «پیکس» یک شرکت دولتی حمایتشده نیست، بلکه زیرساختی عمومی و باز برای همه بانکها و شرکتهای فناوری مالی است.
به گفته مقامات برزیلی، کاهش هزینه پرداختها و سهولت استفاده از این سامانه به توسعه اقتصاد دیجیتال کمک کرده و حتی شرکتهای آمریکایی نیز از آن سود بردهاند.
برازیلیا اعلام کرده گوگلپی بزرگترین آغازکننده تراکنشها در این سامانه است و یکی از شرکتهای وابسته به ویزا نیز مجوز فعالیت در بستر آن را دریافت کرده است. بانک مرکزی برزیل نیز تأکید دارد مقررات این سامانه با هدف ایجاد رقابت منصفانه تدوین شده است.
به گفته دولت، گسترش «پیکس» باعث کاهش تعداد کاربران کارتهای بانکی نشده، بلکه کل بازار پرداختهای دیجیتال را توسعه داده است.
نقش دلار در این اختلاف
نگرانی آمریکا تنها به بازار داخلی پرداخت محدود نمیشود. برزیل معتقد است واشنگتن نگران آن است که سامانههایی مانند «پیکس» در آینده به شبکههای پرداخت فرامرزی تبدیل شوند و وابستگی به دلار و شرکتهای واسطه آمریکایی را کاهش دهند.
کشورهایی مانند هند، کنیا، نیجریه و کلمبیا نیز سامانههای مشابهی راهاندازی کردهاند و بانک مرکزی برزیل نیز اتصال «پیکس» به کشورهای همسایه را بررسی میکند.
در صورت اتصال این سامانه به شبکههای تسویه غیردلاری، امکان انجام پرداختهای بینالمللی بدون استفاده از زیرساخت سنتی مبتنی بر دلار یا شبکههای کارت اعتباری آمریکایی فراهم خواهد شد.
فلاویو بولسونارو، رقیب اصلی لولا، پیشنهاد داده است اتصال «پیکس» به شبکههای تسویه غیردلاری ممنوع شود تا نگرانیهای واشنگتن کاهش یابد. او معتقد است اعمال تعرفه بر صادرات برزیل مشکل را حل نخواهد کرد و تنها به منافع سرمایهگذاران آمریکایی آسیب میزند.
این پیشنهاد با واکنش تند لولا روبهرو شد. رئیسجمهور برزیل رقیب خود را متهم کرد که قصد دارد «پیکس را به منافع خارجی واگذار کند» و تأکید کرد این سامانه «دستاوردی ملی است که برزیل از آن دست نخواهد کشید.»
به این ترتیب، اختلاف بر سر «پیکس» دیگر صرفاً رقابت میان یک سامانه پرداخت و شرکتهای کارت اعتباری نیست، بلکه به بخشی از رقابت گستردهتر بر سر کنترل زیرساختهای پرداخت دیجیتال، جریان دادههای مالی و آینده نظام پرداخت جهانی تبدیل شده است.
ارسال دیدگاه
دیدگاهها