چرا بانک مرکزی اروپا در تعیین نرخ بهره تعلل میکند؟
به گزارش خبرنگار بینالملل پول و تجارت، بانک مرکزی اروپا برای تصمیمگیری در مورد نرخ بهره فعلا دست نگه داشته است، چون میخواهد ببیند افت اخیر تورم چقدر پایدار است، اثر افزایشهای قبلی چقدر در اقتصاد نفوذ کرده و آیا فشار دستمزدها و خدمات واقعاً رو به آرامش میرود یا نه.
در نگاه اول، مکث بانک مرکزی اروپا (ECB) در تصمیمگیری درباره نرخ بهره میتواند شبیه احتیاط معمول یک نهاد پولی باشد؛ اما در عمل، این مکث نتیجه چند متغیر همزمان است: تورمی که هنوز کاملا به هدف ۲ درصدی نرسیده، بازاری کار که همچنان فشرده است، دستمزدهایی که هنوز با سرعتی بالاتر از سطح ایدهآل رشد میکنند و پیشبینیهایی که میگویند بخش بزرگی از کاهش تورم تازه در حال آغاز شدن است. به همین دلیل، اقتصاددانان میگویند ECB ترجیح میدهد قبل از هر حرکت بعدی، دادههای بیشتری ببیند و اثر سیاستهای قبلی را بسنجند.
چرا بانک مرکزی اروپا تعلل میکند؟
مهمترین دلیل بانک مرکزی اروپا این است که سیاست پولی با تأخیر عمل میکند. افزایش نرخ بهرهای که ماهها پیش اجرا شده، همین حالا تازه در حال اثر گذاشتن بر وامگیری، مصرف، سرمایهگذاری و هزینه تامین مالی شرکتهاست. این یعنی اگر بانک مرکزی خیلی زود تصمیم بعدی را بگیرد، ممکن است هنوز تصویر کاملی از اثر انقباض قبلی نداشته باشد.
آخرین تصمیم رسمی در این خصوص در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ یک افزایش ۲۵ واحد پایهای بود؛ با این تصمیم، نرخ سپرده به ۲.۲۵ درصد، نرخ عملیات اصلی تأمین مالی به ۲.۴۰ درصد و نرخ تسهیلات وامدهی نهایی به ۲.۶۵ درصد رسید. ECB در همان بسته سیاستی تاکید کرد که مسیر نرخها از پیش تعهدشده نیست و تصمیمها جلسهبهجلسه و بر پایه دادهها گرفته میشود.
تورم پایین آمده، اما هنوز کاملا از خطر خارج نشده است
دادههای تورمی نشان میدهد چرا ECB هنوز آماده اعلام پیروزی نیست. برآورد سریع یورواستات برای ژوئن ۲۰۲۶، تورم سالانه منطقه یورو را ۲.۸ درصد اعلام کرد؛ کمتر از ۳.۲ درصد در مه، اما همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی. در همین گزارش، تورم انرژی ۸.۷ درصد، خدمات ۳.۲ درصد و غذا، الکل و دخانیات ۱.۶ درصد ثبت شد.
مرکز دادههای بانک مرکزی اروپا هم نشان میدهد تورم هسته، یعنی شاخص بدون انرژی و غذا، هنوز حدود ۲.۴ درصد است. این عدد برای سیاستگذار پولی مهمتر از تورم کلی است، چون نشان میدهد فشار قیمتی در بخشهای چسبندهتر اقتصاد هنوز کاملا فروکش نکرده است.
از طرف دیگر، پیشبینیهای رسمی یوروسیستم در ژوئن ۲۰۲۶ میگوید تورم کل در منطقه یورو به طور متوسط ۳.۰ درصد در ۲۰۲۶، ۲.۳ درصد در ۲۰۲۷ و ۲.۰ درصد در ۲۰۲۸ خواهد بود. ECB همینجا بهخوبی توضیح میدهد که چرا عجلهای برای تصمیم بعدی ندارد: تورم هنوز در افق کوتاهمدت بالاتر از هدف است و رسیدن به ۲ درصد بیشتر به ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ موکول شده است.
بازار کار هنوز فشرده است
یکی دیگر از دلایل صبر ECB، وضعیت بازار کار است. اگر بیکاری بالا میبود، بانک مرکزی میتوانست با اطمینان بیشتری به سمت توقف یا حتی کاهش نرخها برود. اما دادههای جدید تصویر دیگری میدهند: نرخ بیکاری منطقه یورو در مه ۲۰۲۶ روی ۶.۲ درصد مانده و تعداد بیکاران ۱۰.۹۸۶ میلیون نفر برآورد شده است. نرخ بیکاری جوانان هم ۱۴.۷ درصد گزارش شده؛ سطحی که نشان میدهد بازار کار همچنان از استحکام نسبی برخوردار است.
برای ECB، این عددها اهمیت زیادی دارند، چون بازاری کارِ فشرده معمولا به چانهزنی بالاتر برای دستمزد و در نهایت به فشار بیشتر بر تورم خدمات منجر میشود. به همین دلیل، بانک مرکزی ترجیح میدهد قبل از حرکت بعدی، ببیند آیا کند شدن تورم در دادههای دستمزدی هم بازتاب پیدا کرده یا نه.
دستمزدها هنوز پیام صبر میدهند
گزارش جدید ECB Wage Tracker هم همین احتیاط را تقویت میکند. این ردیاب دستمزد که ۶ مه ۲۰۲۶ منتشر شد، رشد دستمزدهای مذاکرهشده را برای ۲۰۲۶ حدود ۲.۳ درصد با در نظر گرفتن پرداختهای یکباره و ۲.۶ درصد بدون آنها برآورد میکند. این یعنی فشار دستمزدی نسبت به سال قبل کمتر شده، اما هنوز آنقدر سریع نیست که ECB با خیال راحت پایان کار را اعلام کند.
برای یک بانک مرکزی، این اعداد پیام روشن دارند: اگر دستمزدها هنوز در سطحی بالاتر از سازگاری کامل با تورم ۲ درصدی رشد کنند، خطر این هست که کاهش تورم در خدمات متوقف شود یا دوباره آهسته شود. همین نگرانی یکی از اصلیترین دلایل مکث ECB است.
انرژی؛ متغیر ناپایدار و دلیل دیگر برای انتظار
ECB همچنین نمیخواهد در شرایطی تصمیم نهایی بگیرد که انرژی هنوز نوسان بالایی دارد. در برآورد سریع یورواستات، تورم انرژی در ژوئن ۸.۷ درصد بود. از آنجا که انرژی بهسرعت میتواند به حملونقل، تولید و قیمت کالاها سرایت کند، بانک مرکزی معمولا ترجیح میدهد چند داده ماهانه دیگر را ببیند تا مطمئن شود کاهش تورم فقط یک مکث موقتی نیست.
در پیشبینی ژوئن ECB هم همین حساسیت دیده میشود؛ این نهاد میگوید بخشی از بازنگری افزایشی تورم به دلیل مسیر بالاتر قیمت انرژی است که میتواند به غذا، کالا و خدمات سرایت کند. بنابراین، صبر در اینجا فقط تعلل نیست؛ نوعی مدیریت ریسک است.
بازار هم همین انتظار را دارد
نظرسنجی بلومبرگ از اقتصاددانان نیز همین تصویر را تایید میکند: همه پاسخدهندگان انتظار دارند ECB در نشست بعدی نرخها را بدون تغییر نگه دارد، و بیشتر آنها یک افزایش ۲۵ واحد پایهای دیگر را در سپتامبر محتمل میدانند؛ افزایشی که نرخ سپرده را به ۲.۵ درصد میرساند. دلیل اصلی این انتظار هم روشن است: در سپتامبر، سیاستگذاران به پیشبینیهای فصلی جدید دسترسی خواهند داشت و میتوانند با دادههای کاملتر تصمیم بگیرند.
این یعنی بازار فعلا نه انتظار چرخش سریع به سمت کاهش نرخ را دارد و نه عجلهای برای دور تازه افزایشها میبیند؛ بلکه سناریوی اصلی، یک مکث کوتاه و سپس یک تصمیم نهایی محتاطانه است.
بنا بر آنچه که بیان شد، بانک مرکزی اروپا صبر میکند چون هنوز چند سؤال کلیدی بیپاسخ مانده است: آیا افت اخیر تورم پایدار است؟ آیا فشار دستمزدها و خدمات واقعا در حال کاهش است؟ و آیا افزایشهای قبلی نرخ بهره به اندازه کافی اثر کردهاند؟ دادههای فعلی میگویند تورم پایین آمده، اما هنوز کاملا مهار نشده؛ بازار کار محکم مانده، اما دستمزدها هنوز کمی بالاتر از سطح آرامش کامل هستند؛ و انرژی همچنان ریسک بازگشت تورم را زنده نگه میدارد. به همین دلیل، این مکث بیشتر شبیه «صبر دادهمحور» است، از این رو بانک مرکزی اروپا نمیخواهد آخرین تصمیم خود را زودتر از موعد بگیرد.
ارسال دیدگاه
دیدگاهها