بازار خودرو در روز سهشنبه، سوم شهریورماه ۱۴۰۵، همچنان در فضایی دوگانه و پرابهام به سر میبرد. از یک سو، قیمت بسیاری از خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی نسبت به روزهای اخیر افزایش یافته و برخی مدلها رشدهایی بین یک تا چهار درصد را تجربه کردهاند. از سوی دیگر، این افزایش قیمتها به رونق معاملات منجر نشده و بازار همچنان با کمبود خریدار واقعی دستوپنجه نرم میکند. این وضعیت که کارشناسان اقتصادی از آن با عنوان «رکود تورمی» یاد میکنند، یعنی افزایش همزمان قیمتها و کاهش حجم معاملات، این روزها به یکی از ویژگیهای ثابت بازار خودرو ایران تبدیل شده است.
بررسی روند چند هفته اخیر نشان میدهد بازار خودرو پس از یک دوره نسبتاً آرام در تیرماه، از اواخر مردادماه دوباره وارد فاز صعودی شده است. این رشد قیمتی بهویژه در روزهای اخیر و همزمان با عبور نرخ دلار از مرز روانی ۲۰۰ هزار تومان، شتاب بیشتری گرفته است. به همین دلیل، بسیاری از فعالان بازار خودرو، نوسانات ارزی را مهمترین متغیر تعیینکننده قیمتها در روزهای پیش رو میدانند.
یکی از مهمترین رویدادهای اقتصادی هفتههای اخیر، عبور نرخ دلار در بازار آزاد از مرز ۲۰۰ هزار تومان بوده است. این اتفاق تأثیر مستقیم و سریعی بر بازار خودرو گذاشت، بهطوریکه در پی آن، قیمت پژو ۲۰۷، ساینا، کوییک و بسیاری از مدلهای وارداتی افزایش یافت. از آنجا که بخش قابلتوجهی از قطعات خودروهای تولید داخل، بهویژه در مدلهای مونتاژی و وارداتی، وابسته به ارز است، هرگونه نوسان در نرخ دلار تقریباً بلافاصله خود را در قیمت نهایی خودرو نشان میدهد.
طبق بررسیهای صورتگرفته، رشد قیمت در برخی خودروهای مونتاژی و مدلهای وارداتی محسوستر از سایر بخشهای بازار بوده است. این موضوع دور از انتظار نیست، چراکه این دسته از خودروها معمولاً بیشترین حساسیت را نسبت به تغییرات نرخ ارز از خود نشان میدهند. در مقابل، برخی خودروهای کاملاً داخلی با نرخ ارزبری پایینتر، رشد قیمتی ملایمتری را تجربه کردهاند.
شاید عجیب به نظر برسد، اما بازار خودرو این روزها با یک تناقض آشکار روبهرو است: قیمتها بالا میروند، اما تعداد معاملات واقعی کاهش پیدا کرده است. به گفته بسیاری از فعالان صنفی بازار خودرو، دلیل اصلی این پدیده به رفتار همزمان دو گروه اصلی بازار یعنی فروشندگان و خریداران بازمیگردد.
از یک طرف، بسیاری از فروشندگان خودرو به دلیل نگرانی از افزایش بیشتر نرخ ارز در روزهای آینده، تمایلی به فروش خودروهای خود با قیمتهای فعلی ندارند و ترجیح میدهند منتظر بمانند تا ببینند روند بازار ارز به کجا میرسد. این رفتار، که در ادبیات اقتصادی از آن با عنوان «احتکار انتظاری» یاد میشود، عملاً بخشی از عرضه بازار را از دسترس خریداران خارج کرده است.
از طرف دیگر، خریداران نیز به دلیل رشد مداوم قیمتها و کاهش قدرت خرید خانوارها، تمایل کمتری برای ورود به معامله در شرایط فعلی دارند. بسیاری از متقاضیان خرید خودرو ترجیح میدهند در انتظار بمانند تا ببینند آیا قیمتها در روزهای آینده اصلاح میشوند یا خیر. نتیجه این رفتار دوگانه، شکلگیری بازاری است که در آن قیمتهای اعلامی روز به روز بالاتر میرود، اما حجم واقعی معاملات همچنان در سطح پایینی باقی مانده است.
بررسی جدول قیمت محصولات گروه ایرانخودرو در بازار آزاد امروز نشان میدهد اغلب مدلهای این خودروساز با رشد قیمتی مواجه بودهاند. تارا اتوماتیک V4 امروز با افزایشی ۵۰ میلیون تومانی همراه شد. تارا دندهای V1 پلاس نیز با رشدی ۲۰ میلیون تومانی، اکنون با نرخ دو میلیارد و ۶۰ میلیون تومان در بازار آزاد معامله میشود.
دناپلاس اتوماتیک آپشنال نیز از این روند رشد بینصیب نماند و با افزایش ۲۰ میلیون تومانی، به قیمت یک میلیارد و ۹۲۰ میلیون تومان رسید. در همین حال، دناپلاس EF7P با رینگ آلومینیومی رشدی ۲.۳ درصدی را تجربه کرد و به دو میلیارد و ۲۲۰ میلیون تومان رسید. رانا پلاس نیز مانند تارا دندهای، رشد قیمتی ۲۰ میلیون تومانی را ثبت کرد.
در بخش سواریهای سبکتر، پژو ۲۰۷ دندهای TU5P فرمان برقی با رشدی حدود دو درصدی، به قیمت یک میلیارد و ۹۸۰ میلیون تومان رسید. این رشد، هرچند در نگاه اول عدد بزرگی به نظر نمیرسد، اما در مقیاس بازار خودروهای اقتصادی، تغییر قابلتوجهی محسوب میشود و نشان میدهد حتی محبوبترین و پرتیراژترین مدلهای بازار نیز از فشار تورمی در امان نماندهاند.
در بخش خودروهای مونتاژی، روند افزایشی نسبت به بخش خودروهای کاملاً داخلی محسوستر بوده است. هایما 8S با رشدی چشمگیر و بیش از چهار درصدی، به قیمت پنج میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان رسید؛ رقمی که این خودرو را در جایگاه یکی از پرتغییرترین مدلهای بازار در روزهای اخیر قرار داده است. لاماری ایما نیز با افزایش قیمتی بیش از دو درصد، همسو با سایر خودروهای مونتاژی، روند صعودی خود را ادامه داد.
این تفاوت در سرعت رشد قیمت میان خودروهای داخلی و مونتاژی، دوباره این نکته را یادآوری میکند که هرچه وابستگی یک محصول به ارز و قطعات وارداتی بیشتر باشد، حساسیت قیمتی آن نسبت به نوسانات بازار ارز نیز افزایش مییابد.
در سمت دیگر بازار، محصولات گروه خودروسازی سایپا نیز از تبوتاب اخیر بازار ارز بیتأثیر نماندند. شاهین پلاس امروز با رشد قیمتی ۵۰ میلیون تومانی، به نرخ دو میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان در بازار آزاد رسید. این رشد نشان میدهد حتی محصولات نسبتاً جدید و پرفروش سایپا نیز از روند افزایشی اخیر مستثنا نبودهاند.
اطلس G نیز امروز با رشدی ۲۰ میلیون تومانی، به قیمت یک میلیارد و ۵۱۵ میلیون تومان رسید. این خودرو که در ماههای اخیر همواره یکی از پرتقاضاترین مدلهای میانرده بازار بوده، همچنان با فاصله محسوسی نسبت به قیمت کارخانهای خود در بازار آزاد معامله میشود؛ موضوعی که نشاندهنده تداوم شکاف قیمتی میان بازار رسمی و بازار آزاد خودرو در ایران است.
اگر نگاهی به روند یکماهه بازار بیندازیم، تصویر کاملتری از جهتگیری قیمتها به دست میآید. برای نمونه، سهند E اتوماتیک در یک ماه اخیر با رشدی چشمگیر ۳۰۹ میلیون تومانی مواجه شده و اکنون با نرخ حدود یک میلیارد و ۹۹۰ میلیون تومان معامله میشود. اطلس GL نیز در همین بازه زمانی ۱۳۳ میلیون تومان گرانتر شده و به یک میلیارد و ۴۱۵ میلیون تومان رسیده است. رانا پلاس نیز در بازه یکماهه ۱۳۱ میلیون تومان رشد قیمت داشته است.
این ارقام بهروشنی نشان میدهند که رشد قیمت خودرو، پدیدهای تازه و مقطعی نیست، بلکه روندی است که از هفتهها پیش آغاز شده و همچنان ادامه دارد. تفاوت اصلی روزهای اخیر با هفتههای گذشته، شتابگرفتن این روند همزمان با تحولات بازار ارز است.
کارشناسان صنعت خودرو بر این باورند که ریشه اصلی نوسانات قیمتی در بازار خودرو ایران را باید در چند عامل ساختاری جستوجو کرد. نخست، وابستگی شدید بخش قابلتوجهی از خودروسازی کشور به قطعات وارداتی و ارزبری بالای برخی محصولات، بهویژه در بخش خودروهای مونتاژی. دوم، فاصله معنادار میان قیمت کارخانهای و قیمت بازار آزاد که خود میتواند زمینهساز رفتارهای سوداگرانه در بازار شود.
سومین عامل، انتظارات تورمی عمومی در اقتصاد ایران است. زمانی که مردم و فعالان اقتصادی انتظار دارند قیمتها در آینده نزدیک افزایش یابد، این انتظار خودش میتواند به یکی از عوامل تحقق همان افزایش قیمت تبدیل شود؛ پدیدهای که اقتصاددانان از آن با عنوان «انتظارات تورمی خودمحققشونده» یاد میکنند.
برخی تحلیلگران بازار خودرو همچنین معتقدند تا زمانی که سیاستهای کلان اقتصادی، بهویژه در حوزه ارز و واردات قطعات خودرو، به ثبات نسبی نرسد، نمیتوان انتظار آرامش پایدار در بازار خودرو را داشت. با این حال، برخی دیگر بر این باورند که ادامه رکود معاملاتی میتواند در میانمدت، از سرعت رشد قیمتها بکاهد؛ چراکه فروشندگان نیز در نهایت با کمبود خریدار واقعی مواجه خواهند شد.
با توجه به شرایط فعلی، به نظر میرسد بازار خودرو در روزهای پیش رو همچنان تحت تأثیر مستقیم نوسانات نرخ دلار قرار خواهد داشت. اگر روند صعودی دلار در بازار آزاد ادامه یابد، احتمالاً شاهد رشد بیشتر قیمت خودروهای مونتاژی و وارداتی خواهیم بود؛ در حالی که خودروهای کاملاً داخلی ممکن است رشد ملایمتری را تجربه کنند.
از سوی دیگر، تداوم رکود معاملاتی میتواند در بلندمدت فشاری بر فروشندگان وارد کند تا حاضر به عرضه بیشتر خودرو با قیمتهای واقعیتر شوند. با این حال، پیشبینی دقیق مسیر بازار خودرو در شرایط کنونی اقتصاد ایران، همواره با عدم قطعیتهای زیادی همراه است و به همین دلیل، کارشناسان توصیه میکنند خریداران و فروشندگان، تصمیمات خود را بر اساس اطلاعات بهروز و از منابع معتبر اتخاذ کنند.
بازار خودرو در سومین روز شهریورماه ۱۴۰۵ تصویری از یک بازار دوگانه ارائه داد: قیمتها در بسیاری از مدلها، از تارا و دناپلاس گرفته تا شاهین پلاس و اطلس G، افزایش یافتند؛ اما این رشد قیمتی با رونق معاملاتی همراه نبود. عبور نرخ دلار از مرز ۲۰۰ هزار تومان، نقش پررنگی در این افزایش قیمتها داشته و به نظر میرسد تا زمانی که ثبات نسبی به بازار ارز بازنگردد، این روند همچنان ادامه خواهد یافت.
برای کسانی که قصد خرید یا فروش خودرو دارند، توصیه اصلی کارشناسان این است که بهجای تصمیمگیری هیجانی بر اساس نوسانات روزانه، روند میانمدت بازار را زیر نظر داشته باشند و پیش از هر اقدامی، قیمتهای اعلامی چند منبع معتبر را با یکدیگر مقایسه کنند. در بازاری که همزمان با رشد قیمت و کاهش حجم معاملات روبهرو است، دقت و صبر، مهمترین سرمایه هر خریدار و فروشنده خواهد بود.
دیدگاهها