جهش بازار اوراق بهادار بیمه‌ای به ۱۴۴.۵ میلیارد دلار؛ ای.او.ان از تثبیت جایگاه این ابزارها، به‌عنوان ستون اصلی سرمایه اتكایی خبر داد

به گزارش باشگاه پول و تجارت، بر اساس تازه‌ترین گزارش تحلیلی شرکت خدمات مالی و کارگزاری ای.او.ان1، ارزش بازار اوراق بهادار بیمه‌ای2 (ILS) تا پایان نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به مرز ۱۴۴.۵ میلیارد دلار رسیده است. این بازار با ثبت نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR)3 ۸.۳ درصدی در پنج سال گذشته، نشان داده است که دیگر یک ابزار حاشیه‌ای یا صرفاً سرمایه جایگزین نیست؛ بلکه امروزه به یکی از ارکان و پایه‌های اصلی ظرفیت سرمایه در صنعت بیمه اتکایی جهان بدل شده است.

موتور محرک این جهش تاریخی، بازار پررونق «اوراق بهادار حوادث فاجعه‌بار»4 یا همان اوراق کت5 بوده است. در بازه ۱۲ ماهه منتهی به ژوئن ۲۰۲۶، انتشار این اوراق به رکورد ۲۴.۹ میلیارد دلار رسید که حاکی از رشد ۱۵ درصدی نسبت به سقف تاریخی پیشین است. همگام با این انتشارهای جدید، مانده کل اوراق فعال و در جریان بازار6 نیز با افزایش سالانه ۱۷ درصدی به ۶۳.۴ میلیارد دلار رسید؛ این رقم از رشد پایدار و میانگین سالانه مرکب ۱۱.۶ درصدی این ابزارها، طی یک دهه گذشته حکایت دارد.

نگاهی به ترکیب بازیگران بازار نشان می‌دهد که در این دوره، رکورد بهره‌برداری ۷۸ بانی انتشار7 به ثبت رسید که شامل ۱۶ نهاد تازه‌وارد به بازار است. از منظر سهم بازار، بیمه‌گران مستقیم با در اختیار داشتن ۶۵ درصد از کل حجم انتشار، بزرگ‌ترین گروه بانیان را تشکیل داده‌اند و پس از آن‌ها شرکت‌های بیمه اتکایی با ۱۷ درصد، دولت‌ها با ۱۶ درصد و بنگاه‌های اقتصادی و تجاری با ۱.۵ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. این بازار برای سرمایه‌گذاران نیز فوق‌العاده سودآور بوده است؛ به‌طوری‌که بر اساس شاخص بازده کل اوراق فاجعه‌بار ای.او.ان، بازدهی ۱۲.۵ درصدی برای سرمایه‌گذاران، به ثبت رسیده است؛ سودی که بخش عمده آن از محل درآمدهای بهره‌ای و عایدی بهره‌ای اوراق8 تأمین شده و انگیزه سرمایه‌گذاری مجدد را دوچندان کرده است.

از منظر ساختار فنی انتشار نیز، غالب این اوراق همچنان با سازوکار تسویه مبتنی بر محرک غرامت (شرط خسارت واقعی)9 با سهم ۸۰.۹ درصدی، عرضه شده‌اند و پس از آن محرک شاخص صنعت10 با ۱۶.۵ درصد، راهکارهای پارامتریک11 با ۲.۴ درصد و محرک‌های دوگانه12 با سهم ناچیز ۰.۲ درصدی قرار گرفته‌اند. تمرکز جغرافیایی بازار نیز اندکی تعدیل شده است، هرچند همچنان ۹۰ درصد انتشار به پوشش مخاطرات آمریکای شمالی اختصاص دارد؛ امری که حکایت از اعتماد سرمایه‌گذاران به مدل‌های سنجش ریسک این منطقه و حاشیه‌های ریسک متناسب آن دارد. نکته درخشان دیگر این است که دامنه پوشش این اوراق از مخاطرات سنتی و اوج آمریکای شمالی فراتر رفته است و ریسک‌هایی چون آتش‌سوزی جنگلی، سیلاب و رگبار در اروپا و حتی پشتیبانی از برنامه‌های دولتی جبران خسارات بلایای طبیعی را نیز دربر گرفته است.

یکی از بنیادین‌ترین تحولات این بازار، عبور از پوشش صرف مخاطرات طبیعی و گسترش چتر حمایتی به کلیه رشته‌های بیمه اموال و مسئولیت است. این گشایش ساختاری، با ظهور و اقبال گسترده به «ساختارهای جانبی اتکایی سرمایه‌محور» یا همان سایدکارهای اتکایی13 محقق شده است؛ ساختارهایی که حجم سرمایه در گردش آن‌ها، با جهشی ۵۰ درصدی نسبت به پایان سال ۲۰۲۴، اکنون به ۲۳ میلیارد دلار رسیده است.

ریچارد پِنی14، مدیرعامل بخش اوراق بهادار ای.او.ان، در تحلیل این نقطه عطف تاریخی اعلام کرد: «سال گذشته فصلی درخشان در تکامل اوراق بهادار بیمه‌ای بود؛ چراکه این بازار نقشی حیاتی و تکیه‌گاهی پایدار در تأمین ظرفیت مالی برای نهادهای واگذارنده در سراسر جهان ایفا کرده است. همگام با بسط این بازار به رشته‌ها و محصولات گوناگون، افزون بر تجهیز سرمایه‌ای منعطف و بلندمدت برای شرکت‌های بیمه، جذابیت آن برای نهادهای سرمایه‌گذار نیز پیوسته در حال افزایش است.» او همچنین افزود، با وجود گذشت دو دهه از بلوغ تدریجی این بازار، جریان نوآوری و طراحی ابزارهای نوین همچنان با شتاب به پیش می‌رود.

چشم‌انداز این بازار در افق سال ۲۰۲۷ بسیار روشن و پرامید ارزیابی می‌شود. از یک‌سو، شرکت‌های بیمه برای مدیریت بهینه ریسک، بیش از پیش به دنبال ابزارهای چندساله، متنوع و مقرون‌به‌صرفه هستند؛ از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران با تکیه بر اصول منضبط پذیرش ریسک15 و شفافیت اطلاعاتی، به دنبال کسب بازدهی‌های متناسب با ریسک و جذاب هستند اما غیرهمبسته با بازارهای سنتی عمل می‌کنند. تحلیل‌گران بر این باورند که تا سال ۲۰۲۷، ساختارهای سایدکار دارایی‌محور، نقشی بنیادین در گسترش و هدایت این بازار ایفا خواهند کرد.

1 Aon Securities

2 Insurance-Linked Security: ابزارهای مالی نوآورانه‌ای که به شرکت‌های بیمه و اتکایی امکان می‌دهند ریسک‌های سنگین بیمه‌ای (عمدتاً بلایای طبیعی) را در قالب اوراق بهادار به بازار سرمایه منتقل کنند. ویژگی برجسته این اوراق برای سرمایه‌گذاران نهادی، بازدهی مطلوب و عدم همبستگی سود آن‌ها با نوسانات متداول بورس و چرخه‌های اقتصادی است.

3 Compound annual growth rate

4 Catastrophe Bond:‌ اوراق حوادث فاجعه‌بار، نام‌آشناترین نوع از اوراق بهادار بیمه‌ای است؛ سازوکاری که در آن در صورت عدم وقوع یک فاجعه مشخص (مانند زلزله، طوفان یا سیل)، اصل سرمایه و سود جذاب (کوپن) به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌شود. اما در صورت وقوع حادثه‌ای با ابعاد توافق‌شده، تمام یا بخشی از اصل پول سرمایه‌گذار ضبط و صرف جبران خسارت‌های بیمه‌گر واگذارنده می‌گردد.

5 Cat Bond

6 Outstanding Market:‌ بیانگر مانده اسمی یا ارزش کل تعهدات اوراق بهادار بیمه‌ای است که هم‌اکنون در دست سرمایه‌گذاران بوده و سررسید آن‌ها هنوز فرا نرسیده است و تعهدات بیمه‌ای تحت پوشش آن‌ها همچنان معتبر و جاری است. این شاخص در واقع حجم واقعی تعهدات فعال بازار را نشان می‌دهد.

7 Sponsor:‌ نهاد متقاضی پوشش (معمولاً شرکت‌های بیمه مستقیم، بیمه‌گران اتکایی، دولت‌ها یا شرکت‌های بزرگ) که برای انتقال بخشی از سبد ریسک خود به بازار سرمایه، فرآیند طراحی و انتشار این اوراق را از طریق یک نهاد واسط (SPV) راه‌اندازی و مدیریت می‌کند.

8 Coupon Income:‌ درآمد کوپنی یا همان عایدی بهره‌ای اوراق، پرداخت‌های دوره‌ای و نقدی سود به خریداران اوراق که متشکل از دو بخش است: سود حاصل از سرمایه‌گذاری وجوه تضمین در دارایی‌های امن و بدون ریسک، به‌علاوه یک نرخ حق‌بیمه اضافه (اسپرد) بابت ریسک فاجعه‌ای که سرمایه‌گذار متحمل شده است.

9 Indemnity Trigger: شرطی در ساختار اوراق که تسویه و پرداخت خسارت به بانی را منوط به خسارت واقعی و ثبت‌شده در دفاتر بیمه‌گر واگذارنده می‌کند؛ دقیقاً مانند عملکرد یک قرارداد سنتی بیمه اتکایی بدون ایجاد ریسک مبنا.

10 Industry Index Trigger

11 Parametric Solution

12 Dual Trigger:‌ سازوکاری ترکیبی که برای فعال شدن پرداخت خسارت از محل اوراق، تحقق همزمان دو شرط مستقل را الزامی می‌کند؛ برای مثال: «میزان شدت زمین‌لرزه از ۸ ریشتر فراتر رود (محرک فنی)» و همزمان «خسارت ناخالص خود شرکت بیمه‌گر از رقم مشخصی عبور کند (محرک مالی)». این ساختار مانع پرداخت‌های نابهنگام و کاهش ریسک طرفین می‌شود.

13 Asset-intensive Reinsurance Sidecar: نهادهای مالی و ساختارهای واسط مبتنی بر مشارکت در سود و زیان (سهمیه مشخص) که معمولاً با تمرکز بر مدیریت پورتفوهای بلندمدت (نظیر بیمه‌های عمر، مستمری یا مسئولیت) ایجاد می‌شوند. در این ساختارها، سودآوری ناشی از مدیریت حرفه‌ای دارایی‌ها و جریان نقدی حق‌بیمه‌ها، به اندازه مدیریت خود ریسک بیمه‌گری اهمیت دارد و سرمایه‌گذاران خصوصی با تأمین سرمایه، در نتایج مالی سبد دارایی و تعهدات سهیم می‌شوند.

14 Richard Pennay

15 Disciplined Underwriting: پایبندی سخت‌گیرانه و نظام‌مند به ارزیابی ریسک، قیمت‌گذاری فنی دقیق و خودداری از صدور پوشش یا پذیرش ریسک‌های بدون توجیه اقتصادی؛ رفتاری حرفه‌ای در بازار بیمه که مانع افت نرخ‌ها در رقابت‌های ناسالم می‌شود و سودآوری بلندمدت عملیات بیمه‌گری را تضمین می‌کند.

منبع: شرکت خدمات حرفه‌ای و مالی ای.او.ان، تاریخ انتشار: ۶ شهریور ۱۴۰۵ (۲۸ آگوست ۲۰۲۶)