نهنگ‌های بینی‌بطری در روزهای سخت زمان بیشتری را کنار هم سپری می‌کنند
نهنگ‌های بینی‌بطری شمالی برخلاف انتظار، هنگام بیماری یا ضعف جسمانی در گروه‌های بزرگ‌تری دیده می‌شوند و هم‌نشینان بیشتری دارند.
نهنگ‌های بینی‌بطری شمالی (Hyperoodon ampullatus) برخلاف انتظار، زمانی که بیمار یا دچار ضعف جسمانی هستند، ارتباطات اجتماعی بیشتری برقرار می‌کنند و در گروه‌های بزرگ‌تری دیده می‌شوند. این یافته با الگوی مشاهده‌شده در بسیاری از پستانداران تفاوت دارد؛ زیرا در گونه‌های مختلف، روابط اجتماعی قوی‌تر اغلب با وضعیت سلامت بهتر همراه است. پژوهشگران هنوز علت این رفتار را نمی‌دانند، اما یکی از احتمال‌ها این است که نهنگ‌ها در شرایط دشوار به هم‌نوعان نیازمند خود نزدیک می‌شوند و از آن‌ها حمایت می‌کنند.
به‌گزارش نیو‌ساینتیست، این احتمال با گزارش‌های شکارچیان نهنگ در قرن نوزدهم نیز هم‌خوانی دارد. دیوید گری، فرمانده کشتی شکار نهنگ اکلیپس، در گزارشی در سال ۱۸۸۲ نوشت که هزاران نهنگ بینی‌بطری شمالی را مشاهده کرده و متوجه واکنش ویژه آن‌ها به هم‌نوعان زخمی شده است. او درباره رفتار این نهنگ‌ها گفت: «گله تا زمانی که هم‌نوع زخمی‌اش زنده است، هرگز او را ترک نمی‌کند. آن‌ها به شکلی اسرارآمیز از همه جهت به‌سوی نهنگ زخمی حرکت می‌کنند.»
بااین‌حال، بررسی علمی این رفتار آسان نیست. نهنگ‌های بینی‌بطری شمالی از اعضای خانواده‌ای نسبتاً ناشناخته از نهنگ‌ها هستند. این جانوران در بخش‌های دورافتاده اقیانوس زندگی می‌کنند و بیشتر وقت خود را در اعماق آب، به جست‌وجوی غذا می‌گذرانند. اولاف ماینکه، پژوهشگر دانشگاه گریفیث در بریزبن استرالیا، دیدن و مطالعه این گونه گریزان را اصلاً آسان نمی‌داند.
با وجود دشواری‌ها، هال وایت‌هد از دانشگاه دالهاوزی در هلیفکس کانادا و همکارانش از دهه ۱۹۸۰ گروهی از نهنگ‌های بینی‌بطری شمالی را مطالعه کرده‌اند. این جمعیت عمدتاً در اطراف دره‌ای عمیق در بستر دریا زندگی می‌کند که رسیدن به آن با کشتی حدود یک روز و نیم از هلیفکس زمان می‌برد.
نهنگ‌هایی که وضعیت جسمانی نامناسبی داشتند، بیشتر در گروه‌های بزرگ ظاهر می‌شدند
پژوهشگران در طول ۳۷ سال، مجموعه‌ای از عکس‌های نهنگ‌ها را هنگام آمدن به سطح آب گردآوری کرده‌اند. نشانه‌های روی باله‌های آن‌ها امکان شناسایی نهنگ‌های مختلف را فراهم می‌کند و به پژوهشگران امکان می‌دهد زندگی و روابط اجتماعی این جانوران را در بازه‌ای چندده‌ساله دنبال کنند. سم والزلی، یکی از اعضای گروه پژوهش از دانشگاه پرینستون، می‌گوید چنین مجموعه‌ای فرصتی کم‌نظیر برای بررسی روابط اجتماعی نهنگ‌ها در طول زمان فراهم کرده است.
تیم پژوهشی برای ارزیابی وضعیت جسمانی نهنگ‌ها، ظاهر آن‌ها را بررسی و مشخص کرد که کدام جانوران سالم و فربه و کدام‌یک لاغر و ضعیف به نظر می‌رسند. در هر مقطع زمانی، حدود ۱۱ درصد از نهنگ‌ها در وضعیت جسمانی نامناسب طبقه‌بندی شدند. پژوهشگران همچنین با بررسی عکس‌ها ثبت کردند که هر نهنگ در کنار کدام هم‌نوعان خود ظاهر می‌شود تا شبکه روابط اجتماعی جمعیت را ترسیم کنند.
والزلی انتظار داشت نهنگ‌هایی که وضعیت جسمانی بهتری دارند، روابط اجتماعی قوی‌تری نیز داشته باشند؛ الگویی که در پژوهش‌های مختلف درباره پستانداران، از موش‌ها تا بابون‌ها، گزارش شده است. او توضیح می‌دهد که نهنگ ضعیف شاید ناچار باشد انرژی خود را صرف یافتن ماهی و ماهی مرکب کند تا زنده بماند و فرصت کمتری برای تعامل اجتماعی داشته باشد.
اما نتایج برخلاف این انتظار بود: نهنگ‌هایی که وضعیت جسمانی نامناسبی داشتند، در مقایسه با الگوی معمول این گونه، هم‌نشینان بیشتری داشتند و بیشتر در گروه‌های بزرگ ظاهر می‌شدند.
هنوز مشخص نیست چه عاملی این تفاوت را توضیح می‌دهد. به گفته‌ی والزلی، ممکن است نهنگ‌های بیمار خودشان بیشتر به‌دنبال هم‌نوعانشان بروند. احتمال دیگر این است که نهنگ‌هایی که از قبل در گروه‌های بزرگ‌تری زندگی می‌کنند، برای دسترسی به غذا با رقابت بیشتری روبه‌رو باشند. او همچنین احتمال می‌دهد نهنگ‌های دیگر به جانوران ضعیف نزدیک شوند و نوعی حمایت اضافی در اختیارشان بگذارند؛ فرضیه‌ای که برای تأیید آن به شواهد بیشتری نیاز است.
ماینکه می‌گوید رفتارهای حمایتی در دیگر آب‌بازسانان، از جمله دلفین‌ها و نهنگ‌ها، نیز دیده شده یا احتمال وقوع آن‌ها مطرح است، هرچند اثبات چنین رفتارهایی دشوار است. او که روی نهنگ‌های گوژپشت مطالعه می‌کند، توضیح می‌دهد که این جانوران با وجود اجتماعی‌نبودنِ ویژه، اطلاعات مربوط به فراوانی غذا را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند و در شرایط دشوار به‌صورت گروهی شکار می‌کنند. به گفته او، «وقتی تحت فشار هستند، می‌بینیم که به یکدیگر کمک می‌کنند.»
والزلی معتقد است این یافته‌ها می‌تواند به درک بهتر رابطه سلامت و تعامل اجتماعی در پستانداران، از جمله انسان، کمک کند. با افزایش شواهد درباره آسیب‌های ناشی از انزوای اجتماعی بر سلامت انسان، بررسی این رابطه در گونه‌های مختلف می‌تواند به پژوهشگران کمک کند تا جنبه‌های تکاملی پیوندهای اجتماعی را بهتر بشناسند.
پژوهش به صورت پیش‌انتشار در پایگاه bioRxiv منتشر شده است.
خانواده ما
ارسال دیدگاه
دیدگاه‌ها