تونل زمان - ۲ آبان؛ روزی که زمین برای نخستین‌بار از فضا دیده شد
نخستین عکس فضایی زمین، آخرین پرواز کنکورد و کاوشگری که راه چین را به ماه باز کرد، همگی در چنین روزی رقم خوردند.
گاهی فناوری با صدای برخورد یک موشک به زمین پیش می‌رود و گاهی با فرود آرام هواپیمایی که دیگر پرواز نخواهد کرد. رویدادهای امروز از هر دو جنس‌اند.
سیم تلگراف، عدسی دست‌ساز، موتور یونی و دوربین فضایی هرکدام مرز تازه‌ای را کنار زدند. حاصل کار هنوز در پیام‌های فوری، پزشکی نوین و سفرهای دوردست فضایی دیده می‌شود.
پیش از رسیدن تلگراف، کیسه‌ی چرمی نامه‌ها با اسب‌های تازه‌نفس دست‌به‌دست می‌شد و عبور از مسیر تقریبا ۳۲۰۰ کیلومتری پونی اکسپرس حدود ۱۰ روز طول می‌کشید. سریع‌ترین ماموریت مشهور شبکه، رساندن سخنرانی آغاز ریاست‌جمهوری آبراهام لینکلن بود که ۷ روز و ۱۷ ساعت زمان برد.
تلگراف فاصله‌ی ارسال پیام را از ۱۰ روز به چند لحظه فروکاست
وسترن یونیون ۱۶۵ سال پیش شبکه‌های شرقی و غربی تلگراف را در سالت‌لیک‌سیتی به هم رساند. پیام نخستین‌بار می‌توانست به‌جای سفر در خورجین، تقریبا آنی میان دو سوی قاره جابه‌جا شود. فقط ۲ روز بعد، پونی اکسپرس رسما تعطیل شد.
سرنوشت آن سوارکاران الگویی آشنا برای عصر اینترنت ساخت. فناوری تازه فقط سرعت ارتباط را افزایش نداد، بلکه شغل‌ها، زیرساخت‌ها و مدل اقتصادی انتقال اطلاعات را یک‌باره دگرگون کرد؛ همان اثری که بعدها ایمیل و پیام‌رسان‌ها بر نامه، فکس و تماس راه دور گذاشتند.
فشار موتور یونی Deep Space 1 تقریبا با فشار یک برگ کاغذ روی کف دست برابری می‌کرد. چنین نیروی ناچیزی برای برخاستن از زمین به کار نمی‌آید؛ اما در خلا می‌تواند ماه‌ها ادامه یابد و ذره‌ذره سرعت فضاپیما را بالا ببرد. ناسا ۲۸ سال پیش کاوشگر ۴۸۶ کیلوگرمی را با موشک Delta II از کیپ کاناورال پرتاب کرد.
در خلا، فشار یک برگ کاغذ می‌تواند فضاپیما را به جهانی دیگر برساند
ماموریت نقش آزمایشگاهی پرنده را داشت و هر ۱۲ فناوری پرخطرش، از پیشران یونی زنون تا ناوبری خودکار و ارتباطات باند Ka، با موفقیت آزموده شدند. موتور یونی بیش از ۱۶ هزار ساعت کار کرد و ضربه‌ی ویژه‌ای تا حدود ۱۰ برابر سامانه‌های شیمیایی متعارف به دست داد.
پرواز از کنار سیارک 9969 Braille و دنباله‌دار Borrelly دستاورد علمی ماموریت را نیز گسترش داد. فناوری پیشران آزمایش‌شده بعدها به Dawn امکان داد با مصرف سوخت اندک به وستا و سرس برسد؛ میراثی که نشان می‌دهد در سفرهای طولانی، استمرار گاهی از قدرت لحظه‌ای مهم‌تر است.
مسافران BA002 نیویورک را با سریع‌ترین هواپیمای مسافری جهان ترک کردند؛ اما هنگام فرود در هیترو می‌دانستند بلیت بازگشتی با همان پرنده وجود ندارد. کنکورد با شناسه‌ی G-BOAG و هدایت مایک بنیستر ساعت ۱۶ و ۵ دقیقه نشست و به ۲۷ سال خدمات تجاری مافوق‌صوت پایان داد.
سریع‌ترین هواپیمای مسافری جهان از اقتصاد عقب ماند
کنکورد با سرعت حدود ۲۱۶۰ کیلومتربرساعت و در ارتفاع نزدیک به ۱۸۳۰۰ متر پرواز می‌کرد. گرمای پرواز در ماخ ۲ بدنه‌ی ۶۲٫۱ متری‌اش را تا حدود ۲۵ سانتی‌متر کش می‌آورد. با وجود مهندسی خیره‌کننده، ظرفیت تقریبا ۱۰۰ نفره، هزینه‌های سنگین و محدودیت‌های صوتی و زیست‌محیطی، ادامه‌ی فعالیت را دشوار کرده بود.
از آن روز سفر تجاری نیویورک تا لندن کندتر شد. نسل تازه‌ی سازندگان هواپیماهای مافوق‌صوت هنوز با همان مسئله روبه‌روست؛ سرعت به‌تنهایی کافی نیست و پرواز آینده باید هم‌زمان مقرون‌به‌صرفه، کم‌صداتر و از نظر زیست‌محیطی پذیرفتنی باشد.
آنتونی فان لیوونهوک دانشگاه‌دیده نبود و کارش را در دنیای پارچه آغاز کرد. کنجکاوی درباره‌ی بافت و کیفیت منسوجات او را به تراش عدسی کشاند؛ مسیری نامعمول که سرانجام جهان زنده‌ی پنهان از چشم انسان را آشکار کرد.
یک عدسی دست‌ساز، جهان زنده‌ی پنهان از چشم بشر را آشکار کرد
لیوونهوک که ۳۹۴ سال پیش در دلفت متولد شد، از حدود ۱۶۷۱ صدها میکروسکوپ ساده ساخت و نزدیک به ۵۵۰ عدسی تراشید. یکی از ابزارهای باقی‌مانده‌ی او حدود ۲۷۰ برابر بزرگ‌نمایی دارد. او در ۱۶۷۴ جانداران تک‌سلولی را دید و بعدها باکتری‌ها و اسپرم را زیر عدسی مشاهده کرد.
حدود ۱۹۰ نامه یافته‌های او را به انجمن سلطنتی لندن (Royal Society) رساند. میکروسکوپ‌های تک‌عدسی‌اش در برابر ابزارهای الکترونی امروزی ابتدایی به نظر می‌رسند، اما همان مشاهده‌ها پایه‌های میکروب‌شناسی و پزشکی عفونی را استوار کردند؛ حوزه‌هایی که هنوز برای شناخت بیماری و طراحی درمان به دیدن جهان‌های بسیار کوچک وابسته‌اند.
دوربین سالم به زمین برنگشت؛ موشک V-2 No. 13 سقوط کرد و درهم شکست. پژوهشگران میان بقایا سراغ محفظه‌ای فولادی رفتند که فیلم ۳۵ میلی‌متری را در خود نگه داشته بود. نگاتیوها زنده مانده بودند و منظره‌ای را نشان می‌دادند که هیچ انسانی پیش‌تر ثبت نکرده بود.
نخستین عکس فضایی زمین از میان لاشه‌ی یک موشک بیرون آمد
دوربین هنگام صعود هر ۱٫۵ ثانیه یک فریم گرفت و تا ارتفاع حدود ۱۰۵ کیلومتری بالا رفت. تصاویر ۸۰ سال پیش، خمیدگی زمین را از فضای بیرونی نمایان کردند؛ ۱۱ سال پیش از پرتاب اسپوتنیک ۱. عکس‌ها از راه رادیو مخابره نشدند و دیدنشان به بازیابی فیزیکی فیلم از لاشه‌ی موشک وابسته بود.
دوربین مکانیکی آن پرواز، نیاکان سامانه‌هایی به شمار می‌رود که اکنون روزانه ابرها، آتش‌سوزی‌ها، یخ‌های قطبی و تغییرات سطح زمین را ثبت می‌کنند. نخستین قاب فضایی فقط تصویری تماشایی نبود؛ نقطه‌ی آغاز مسیری شد که هواشناسی ماهواره‌ای، سنجش‌ازدور و پایش اقلیم بر آن بنا شدند.
پیش از ماه‌نوردها و محفظه‌های حامل نمونه، برنامه‌ی ماه چین باید فقط به مقصد می‌رسید و گردش در مدار را می‌آموخت. کاوشگر Chang'e 1 با موشک Long March 3A از مرکز فضایی شیچانگ برخاست و ۱۲ روز بعد وارد مدار ماه شد.
مدارگرد ۱۹ سال پیش ماموریتی چهارگانه را آغاز کرد. تهیه‌ی تصاویر سه‌بعدی و نقشه‌ی سراسری، سنجش عناصر سطح، برآورد ضخامت خاک ماه و بررسی محیط میان زمین و ماه در برنامه قرار داشت. کاوشگر در مداری تقریبا دایره‌ای با ارتفاع ۲۰۰ کیلومتر فعالیت می‌کرد و هر دور را در حدود ۱۲۷ دقیقه می‌پیمود.
Chang'e 1 پس از حدود ۱۶ ماه فعالیت، در اول مارس ۲۰۰۹ به‌صورت کنترل‌شده با سطح ماه برخورد کرد. پایان عمدی ماموریت فرصتی برای تمرین عملیات موردنیاز فرودهای بعدی بود. تجربه‌ی فنی مدارگرد، راه را برای فرودگرها، ماه‌نوردها و ماموریت‌های بازگرداندن نمونه گشود و نخستین حلقه‌ی زنجیره‌ای شد که چین را به یکی از بازیگران اصلی اکتشاف ماه رساند.
خانواده ما
ارسال دیدگاه
دیدگاه‌ها